Politiezone Heist ontwikkelt een integriteitsbrochure
De politie moet integer handelen, zoals bepaald in de wet en de deontologische code. In de praktijk blijft het echter vaak onduidelijk wat dit concreet betekent voor het dagelijkse werk van medewerkers.
Bij haar aanstelling als korpschef koos Eva Tolleneer er in politiezone Heist voor om dit op een positieve en toegankelijke manier te vertalen naar een integriteitsbrochure. Die maakt verwachtingen duidelijk en geeft richting aan het handelen. Integriteit is de 'blauwe draad' in de werking van de zone.
Beschrijving van het praktijkvoorbeeld
De brochure start met een persoonlijk woord van de korpschef. Ze verduidelijkt waarom de zone doet wat ze doet. Waarom integriteit zo belangrijk is en waar het vandaan komt.
Daarna zoomt de brochure in op 8 principes van integer werken. Het gaat om universele waarden en waardengebonden competenties die samen het kompas vormen waar de medewerkers hun beslissingen en handelen aan kunnen toetsen. Sommige van deze principes, zoals 'ethisch leiderschap' en 'objectiviteit', zijn erg belangrijk bij het werken aan diversiteit, non-discriminatie en inclusie.
Tot slot krijg je informatie over wat je kan doen wanneer je onregelmatigheden op merkt en wordt het sanctionerend kader binnen de politie in herinnering gebracht.
De kracht van de brochure zit in de positieve en stimulerende benadering. Daarnaast is het een beschermend instrument, want je kan het gebruiken om je beslissingen te kaderen. Aanvullend op het controlerend politioneel kader, is de inhoud niet vrijblijvend. Je kan effectief worden aangesproken op het niet-respecteren van de principes. Bij onethisch handelen kunnen sancties volgen.
Hoe kwam de brochure tot stand?
Openen Tekstversie van het schema
Het schema toont hoe de integriteitsbrochure van de politiezone Heist in 8 stappen tot stand kwam:
- Beslissing van de korpschef tot uitbouw van een integriteitsbeleid
- Aanstelling van een integriteitsmedewerker die het project zal trekken
- De integriteitsmedewerker stelt een visienota voor met 8 kernwaarden
- De nota wordt goedgekeurd door de korpschef en door het beleidsteam van commissarissen en diensthoofden
- Oprichting van het Netwerk Integriteit: kleine aanpassingen van de nota en goedkeuring
- Kennisgeving aan het BOC
- Eerste draft van de brochure op basis van de visienota
- Uitgave en verspreiding van de brochure 'Integer werken in de PZ Heist'
Hoe wordt de brochure gebruikt?
Alle medewerkers ontvingen de brochure. Er wordt verwacht dat zij weten wat de 8 principes zijn waarmee ze hun handelingen en beslissingen kunnen staven. De brochure vormt de basis voor dilemmatrainingen waar de medewerkers de principes leren toepassen in de praktijk.
Daarnaast wordt de brochure ingezet bij aanwerving. Kandidaat-medewerkers krijgen voorafgaand de brochure. Tijdens de selectiegesprekken moeten ze de principes proberen toe te passen op een dilemmavraagstuk.
Belangrijkste inzichten en tips
Openen Succesfactoren
- De brochure geeft de medewerkers een duidelijk kader en benadrukt de individuele én gezamenlijke verantwoordelijkheden.
- Het heeft een preventief effect: medewerkers zullen 2 keer nadenken voordat bepaalde zaken worden gezegd of gedaan.
- In elke dienst zit een medewerker (meestal geen leidinggevende) die aangesloten is bij het Netwerk Integriteit. Ze engageren zich op vrijwillige basis. Dit werkt goed omdat:
- integriteit op deze manier binnen elke dienst een gezicht krijgt
- beslissingen die het netwerk neemt, vlot doorstromen naar alle niveaus en afdelingen binnen de zone
- medewerkers uit het netwerk een toegankelijk en laagdrempelig aanspreekpunt zijn voor collega’s die stoten op ethische vragen of uitdagingen en die niet goed weten bij wie ze met hun vragen terecht kunnen. Indien nodig zullen zij de medewerkers doorverwijzen naar de juiste interne meldingskanalen (vertrouwenspersonen, preventieadviseurs,…)
Openen Uitdagingen
- De bestaande controlerende structuren binnen de politie zijn strikt gereglementeerd en niet geschikt om medewerkers te beoordelen op de toepassing van de 8 vooropgestelde principes. Zonder afdwingbaarheid, bestaat het risico dat de brochure aan effectiviteit verliest.
- Het effect van de brochure op het concrete handelen van de medewerkers is moeilijk meetbaar. De brochure is bedoeld als een positief richtinggevend instrument, niet als een repressief middel. Dit betekent dat de situaties waarin iemand niet integer handelde, niet als zodanig worden bijgehouden.
Openen Adviezen en tips
- De leidinggevenden moeten mee zijn, meedenken en op één lijn zitten. Ethisch leiderschap is immers één van de 8 principes. Het zijn de leidinggevenden die door hun voorbeeldfunctie het ethisch handelen moeten uitdragen en het integriteitsbeleid levend houden.
- Je hebt een trekker nodig met een duidelijk mandaat/tijd om het idee uit te werken en vorm te geven.
- Investeer in draagvlak bij de medewerkers zelf. Door aanspreekpunten te voorzien binnen de diensten, maak je het thema veel laagdrempeliger. De uitdaging zit hem in de juiste kandidaten vinden. Hoe beter de kandidaten, hoe sneller en positiever het proces zal verlopen.
- Geef jezelf tijd, plaats lange termijndoelstellingen voorop en werk daar stap voor stap naar toe. Er moet ruimte zijn om fouten te kunnen maken en bij te sturen.
- Denk niet te snel dat het werk gedaan is. Personeel is altijd in beweging. De brochure is maar het startpunt. Een gedragen integriteitsbeleid is het doel. Maar het werken aan integriteit binnen de organisatie zal nooit gedaan zijn, je moet er op blijven inzetten.
- Goede communicatie is cruciaal. Voorafgaand, bij publicatie van de brochure en blijvend bij elke vervolgactie. Maak telkens de link tussen je sensibiliseringsacties en de brochure. Binnen de politiezone wordt intern heel veel gecommuniceerd, ook over dit project.
Openen Volgende stappen
- De 8 principes zouden een leidraad kunnen vormen voor evaluatiegesprekken. Dit gebeurt nu nog niet, maar de zone ziet het wel als een mogelijk vervolgtraject.
- De zone zet verder in op de toepassing van de principes in de praktijk. Dit zal gebeuren via dilemmatrainingen op basis van echte geanonimiseerde casussen. De hoge leidinggevenden en het netwerk volgden deze dilemmatrainingen al. Nu zijn de andere medewerkers aan de beurt. Welke waarden komen aan bod en waar botsen die met elkaar? Wat zou je een uitweg bieden uit een dilemma en je de zekerheid verschaffen dat je ethisch correct handelde?
- De brochure is wel gepubliceerd, maar niet ‘af’. Er is veel interesse voor het initiatief, onder meer vanuit de Algemene Inspectie. Aan de hand van de suggesties en feedback die wordt verzameld, kan de brochure verder groeien en verfijnen.
Verankering binnen de organisatie
De brochure wordt levend gehouden door het Netwerk Integriteit dat thematisch wordt samengeroepen. Ze verdiept het thema aan de hand van verschillende projecten. Zo vond er al een project plaats rond ‘professioneel profileren’ en ‘voorbeeldgedrag van politie in het verkeer’. Volgend jaar wil het netwerk werken rond het thema ‘omgaan met collega’s onder elkaar’.
Het ethisch omgaan met elkaar en het ethisch werken in een organisatie kan enkel groeien wanneer dat ook vanuit elk individu komt.
Laatste update: 22/02/2024
Aan de slag met onze tips
- Maak diversiteit en inclusie zichtbaar in je missie en visie. Door diversiteit en inclusie expliciet op te nemen in je missie en visie, geef je richting aan je organisatie. Het helpt je om onderbouwde strategische keuzes te maken en biedt houvast bij het omgaan met diversiteitsvraagstukken.
- Voorzie een duidelijk kader en werk preventief. Met heldere interne procedures en richtlijnen creëer je een stevig referentiekader. Zo kan je snel en doeltreffend handelen wanneer zich problemen voordoen. De integriteitsbrochure van de politiezone Heist is hiervan een goed voorbeeld. Werk stap voor stap toe naar een discriminatievrije werkomgeving.
- Zet in op een duurzaam diversiteitsbeleid. Een gedragen diversiteitsbeleid maakt je organisatie toekomstgericht. Je bouwt aan een inclusieve werkplek waar de talenten van alle medewerkers maximaal tot hun recht komen.
Meer informatie
De brochure van de politiezone Heist 'Integer werken binnen de PZ Heist' kan je online bekijken. Scroll door naar het einde van het document om ook de strategische doelstellingen en acties van het integriteitsbeleid van de zone te ontdekken.
Nieuwsbrief
Ben je als werkgever, (diversiteits)manager, hr-professional, preventie-adviseur of vakbondsafgevaardigde geïnteresseerd in nieuws over diversiteits- en inclusiebeleid? Registreer je snel om 4 keer per jaar de DEI News van Unia in je mailbox te krijgen.